درسنامه آموزشی قرآن کلاس هشتم
درس 4: سوره نمل، انس با قرآن کریم
جلسۀ اوّل: سورۀ نمل
طس تِلْكَ آيَاتُ الْقُرْآنِ وَ كِتَابٍ مُبِينٍ ﴿۱﴾ هُدًى وَ بُشْرَى لِلْمُؤْمِنِينَ ﴿۲﴾ الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَ يُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَ هُمْ بِالْآخِرَةِ هُمْ يُوقِنُونَ ﴿۳﴾ إِنَّ الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ زَيَّنَّا لَهُمْ أَعْمَالَهُمْ فَهُمْ يَعْمَهُونَ ﴿۴﴾ أُولَئِكَ الَّذِينَ لَهُمْ سُوءُ الْعَذَابِ وَ هُمْ فِي الْآخِرَةِ هُمُ الْأَخْسَرُونَ ﴿۵﴾ وَ إِنَّكَ لَتُلَقَّى الْقُرْآنَ مِنْ لَدُنْ حَكِيمٍ عَلِيمٍ ﴿۶﴾ إِذْ قَالَ مُوسَى لِأَهْلِهِ إِنِّي آنَسْتُ نَارًا سَآتِيكُمْ مِنْهَا بِخَبَرٍ أَوْ آتِيكُمْ بِشِهَابٍ قَبَسٍ لَعَلَّكُمْ تَصْطَلُونَ ﴿۷﴾ فَلَمَّا جَاءَهَا نُودِيَ أَنْ بُورِكَ مَنْ فِي النَّارِ وَ مَنْ حَوْلَهَا وَ سُبْحَانَ اللَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ ﴿۸﴾ يَا مُوسَى إِنَّهُ أَنَا اللَّهُ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ ﴿۹﴾ وَ أَلْقِ عَصَاكَ فَلَمَّا رَآهَا تَهْتَزُّ كَأَنَّهَا جَانٌّ وَلَّى مُدْبِرًا وَ لَمْ يُعَقِّبْ يَا مُوسَى لَا تَخَفْ إِنِّي لَا يَخَافُ لَدَيَّ الْمُرْسَلُونَ ﴿۱۰﴾ إِلَّا مَنْ ظَلَمَ ثُمَّ بَدَّلَ حُسْنًا بَعْدَ سُوءٍ فَإِنِّي غَفُورٌ رَحِيمٌ ﴿۱۱﴾ وَ أَدْخِلْ يَدَكَ فِي جَيْبِكَ تَخْرُجْ بَيْضَاءَ مِنْ غَيْرِ سُوءٍ فِي تِسْعِ آيَاتٍ إِلَى فِرْعَوْنَ وَ قَوْمِهِ إِنَّهُمْ كَانُوا قَوْمًا فَاسِقِينَ ﴿۱۲﴾ فَلَمَّا جَاءَتْهُمْ آيَاتُنَا مُبْصِرَةً قَالُوا هَذَا سِحْرٌ مُبِينٌ ﴿۱۳﴾
ترتیل صوتی آیات 1 تا 13 سورۀ نمل
وَ جَحَدُوا بِهَا وَ اسْتَيْقَنَتْهَا أَنْفُسُهُمْ ظُلْمًا وَ عُلُوًّا فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِينَ ﴿۱۴﴾ وَ لَقَدْ آتَيْنَا دَاوُودَ وَ سُلَيْمَانَ عِلْمًا وَ قَالَا الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي فَضَّلَنَا عَلَى كَثِيرٍ مِنْ عِبَادِهِ الْمُؤْمِنِينَ ﴿۱۵﴾ وَ وَرِثَ سُلَيْمَانُ دَاوُودَ وَ قَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ عُلِّمْنَا مَنْطِقَ الطَّيْرِ وَ أُوتِينَا مِنْ كُلِّ شَيْءٍ إِنَّ هَذَا لَهُوَ الْفَضْلُ الْمُبِينُ ﴿۱۶﴾ وَ حُشِرَ لِسُلَيْمَانَ جُنُودُهُ مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ وَ الطَّيْرِ فَهُمْ يُوزَعُونَ ﴿۱۷﴾ حَتَّى إِذَا أَتَوْا عَلَى وَادِ النَّمْلِ قَالَتْ نَمْلَةٌ يَا أَيُّهَا النَّمْلُ ادْخُلُوا مَسَاكِنَكُمْ لَا يَحْطِمَنَّكُمْ سُلَيْمَانُ وَ جُنُودُهُ وَ هُمْ لَا يَشْعُرُونَ ﴿۱۸﴾ فَتَبَسَّمَ ضَاحِكًا مِنْ قَوْلِهَا وَ قَالَ رَبِّ أَوْزِعْنِي أَنْ أَشْكُرَ نِعْمَتَكَ الَّتِي أَنْعَمْتَ عَلَيَّ وَ عَلَى وَالِدَيَّ وَ أَنْ أَعْمَلَ صَالِحًا تَرْضَاهُ وَ أَدْخِلْنِي بِرَحْمَتِكَ فِي عِبَادِكَ الصَّالِحِينَ ﴿۱۹﴾ وَ تَفَقَّدَ الطَّيْرَ فَقَالَ مَا لِيَ لَا أَرَى الْهُدْهُدَ أَمْ كَانَ مِنَ الْغَائِبِينَ ﴿۲۰﴾ لَأُعَذِّبَنَّهُ عَذَابًا شَدِيدًا أَوْ لَأَذْبَحَنَّهُ أَوْ لَيَأْتِيَنِّي بِسُلْطَانٍ مُبِينٍ ﴿۲۱﴾ فَمَكَثَ غَيْرَ بَعِيدٍ فَقَالَ أَحَطْتُ بِمَا لَمْ تُحِطْ بِهِ وَجِئْتُكَ مِنْ سَبَإٍ بِنَبَإٍ يَقِينٍ ﴿۲۲﴾
ترتیل صوتی آیات 14 تا 22 سورۀ نمل
آموزش مفاهیم
فعالیت اول (صفحه 43 کتاب درسی)
جدول زیر را کامل کرده و سعی کنید معنای کلمات را به خاطر بسپارید.
نعمت، شکر میکنم ، عمل میکنم
| ردیف | کلمه | معنا | ردیف | کلمه | معنا |
| 1 | اَن | که، اینکه | 2 | اَشکُرُ | شکر میکنم |
| 3 | نِعمَة | نعمت، هر چیز خوبی که خدا به انسان بخشیده است | 4 | اَلَّتی | که، چیزی که، کسی که |
| 5 | اَنعَمتَ | بخشیدی، نعمت دادی | 6 | اَعمَلُ | عمل میکنم |
فعالیت دوم (صفحه 43 کتاب درسی)
به الگوی زیر و تغییر جزئی که در معنای فعل پیش میآید، توجه کنید.
1- اَن + اَعبُدُ: که + عبادت میکنم $\leftarrow $ اَن اَعبُدَ: که عبادت کنم
2- لِـ + یَعلَمونَ: تا + میدانند $\leftarrow $ لِیَعلَموا: تا بدانند
تمرین (صفحه 43 کتاب درسی)
اینک معنای این ترکیبها را کامل کنید.
1- اَن + اَتلو: + تلاوت میکنم $\leftarrow $ اَن اَتلُوَ: که تلاوت کنم
2- لِقَمٍ یَشکُرونَ: برای قومی که $\leftarrow $ لَعَلَّهُم یَشکُرونَ: تا آنها شکر کنند.
فعالیت سوم (صفحه 43 کتاب درسی)
معنای این ترکیبها و عبارات قرآنی را بنویسید.
1- قالَ رَبِّ: گفت پروردگارا.
2- اَن اَشکُرَ نِعمَتَكَ: که شکر کنم نعمت تو را
3- اَنعَمتَ عَلَیَّ: نعمت دادی بر من
4- وَ عَلیٰ والِدَیَّ: و بر پدر و مادرم
5- اَن اَعمَلَ صٰلِحًا: که عمل کنم به کار خوب
6- بِرَحمَتِكَ: به لطفت
انس با قرآن در خانه (صفحه 44 کتاب درسی)
الف) خواندن روزانۀ قرآن کریم: هر روز در خانه یک صفحه از صفحات 377 تا 381 قرآن کریم را بخوانید.
ب) ترجمهٔ این عبارات قرآنی را از سورهٔ نمل کامل کنید.
1- ... و قالَ رَبِّ اَوزِعنی اَن اَشکُرَ نِعمَتَكَ: و (حضرت سلیمان) گفت: پروردگار به من الهام کن که شکر کنم نعمت تو را.
2- الَّتی اَنعَمتَ عَلَیَّ وَ عَلیٰ والِدَیَّ: که نعمت دادی بر من و بر پدر و مادرم.
3- وَ اَن اَعمَلَ صٰلِحًا تَرضهُ: و کله عمل کنم کار خوبی که آن کار موجب رضایت تو است.
4- وَاَدخِلنی بِرَحمَتِكَ فی عِبادكَ الصّٰلِحینَ: و وارد کن مرا به کمک رحمت خودت در (گروه) بندگان شایستهات.
ج) از صفحهٔ 380 قرآن کریم چند ترکیب یا عبارت سادهٔ قرآنی انتخاب و معنا کنید.
1- اِلیک: به سوی تو.
2- و کّنا مُسلمینَ: و بودیم مسلمان
3- رَبّ العالمین: پروردگار جهانیان
د) این کلام زیبا را که به نقل از حضرت سلیمان علیهالسلام در صفحهٔ 380 قرآن کریم آمده است، ترجمه کنید. به نظر شما این کلام چه نکات قابل توجهی دارد؟ سعی کنید آن را حفظ کرده، در زمان مناسب آن را بهکار ببرید.
جلسۀ دوم: ادامۀ سورۀ نمل
فَمَا كَانَ جَوَابَ قَوْمِهِ إِلَّا أَنْ قَالُوا أَخْرِجُوا آلَ لُوطٍ مِنْ قَرْيَتِكُمْ إِنَّهُمْ أُنَاسٌ يَتَطَهَّرُونَ ﴿۵۶﴾ فَأَنْجَيْنَاهُ وَ أَهْلَهُ إِلَّا امْرَأَتَهُ قَدَّرْنَاهَا مِنَ الْغَابِرِينَ ﴿۵۷﴾ وَ أَمْطَرْنَا عَلَيْهِمْ مَطَرًا فَسَاءَ مَطَرُ الْمُنْذَرِينَ ﴿۵۸﴾ قُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَ سَلَامٌ عَلَى عِبَادِهِ الَّذِينَ اصْطَفَى آللَّهُ خَيْرٌ أَمَّا يُشْرِكُونَ ﴿۵۹﴾ أَمَّنْ خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضَ وَ أَنْزَلَ لَكُمْ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَنْبَتْنَا بِهِ حَدَائِقَ ذَاتَ بَهْجَةٍ مَا كَانَ لَكُمْ أَنْ تُنْبِتُوا شَجَرَهَا أَإِلَهٌ مَعَ اللَّهِ بَلْ هُمْ قَوْمٌ يَعْدِلُونَ ﴿۶۰﴾ أَمَّنْ جَعَلَ الْأَرْضَ قَرَارًا وَ جَعَلَ خِلَالَهَا أَنْهَارًا وَ جَعَلَ لَهَا رَوَاسِيَ وَ جَعَلَ بَيْنَ الْبَحْرَيْنِ حَاجِزًا أَإِلَهٌ مَعَ اللَّهِ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ ﴿۶۱﴾ أَمَّنْ يُجِيبُ الْمُضْطَرَّ إِذَا دَعَاهُ وَ يَكْشِفُ السُّوءَ وَ يَجْعَلُكُمْ خُلَفَاءَ الْأَرْضِ أَإِلَهٌ مَعَ اللَّهِ قَلِيلًا مَا تَذَكَّرُونَ ﴿۶۲﴾ أَمَّنْ يَهْدِيكُمْ فِي ظُلُمَاتِ الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ مَنْ يُرْسِلُ الرِّيَاحَ بُشْرًا بَيْنَ يَدَيْ رَحْمَتِهِ أَإِلَهٌ مَعَ اللَّهِ تَعَالَى اللَّهُ عَمَّا يُشْرِكُونَ ﴿۶۳﴾
ترتیل صوتی آیات 58 تا 63 سورۀ نمل
آموزش مفاهیم
فعالیت اول (صفحه 46 کتاب درسی)
جدول زیر را کامل کرده و سعی کنید معنای کلمات را به خاطر بسپارید.
با، شریک قرار میدهند، دریا
| ردیف | کلمه | معنا | ردیف | کلمه | معنا |
| 1 | بَرّ | خشکی، صحرا | 2 | بَحر | دریا |
| 3 | یُرسِلُ | میفرستند | 4 | مَعَ | با، همراه با |
| 5 | تَعالیٰ | برتر است | 6 | یُشرِکونَ | شریک قرار میدهند |
فعالیت دوم (صفحه 46 کتاب درسی)
معنای این ترکیبها و عبارات قرآنی را بنویسید.
1- یَهدیکُم: هدایت میکند شما را
2- فی ظُلُمٰتِ الَبِّر وَ البَحرِ: در تاریکیهای خشکی و دریا
3- وَ مَن یُرسِلُ الرِّیٰحَ: و کسی که میفرستند بادها را
4- اَءِلٰهُ مَعَ اللهِ: آیا خدایی همراه با الله است.
5- تعٰلَی اللهُ: برتر است خدا
6- عَمّا یُشرِکونَ: از آنچه شریک قرار میدهید.
انس با قرآن در خانه (صفحه 47 کتاب درسی)
الف) خواندن روزانۀ قرآن کریم: هر روز در خانه یک صفحه از صفحات 382 تا 385 قرآن کریم را بخوانید.
ب) ترجمهٔ این آیه از سورهٔ مبارکهٔ نمل را کامل کنید.
1- أَمَّنْ يَهْدِيكُمْ فِي ظُلُمَاتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِ: با کسی که هدایت میکند شما را در تاریکهای خشکی و دریا
2- وَ مَنْ يُرْسِلُ الرِّيَاحَ بُشْرًا بَيْنَ يَدَيْ رَحْمَتِهِ: و کسی که میفرستد بادها را بشارت دهنده، پیش از رحمت خود (باران).
3- أَإِلَهٌ مَعَ اللَّهِ: آیا خدایی همراه با الله است؟!
4- تَعَالَى اللَّهُ عَمَّا يُشْرِكُونَ: برتر است خدا از آنچه شریک قرار میدهند.
ج) از صفحهٔ 384 قرآن کریم چند ترکیب یا عبارت سادهٔ قرآنی انتخاب و معنا کنید.
1- وَ هُوَ العزیز الحَکیم: و او شکستناپذیر حکیم است.
2- مِن کُلِّ اُمَه: از هر امتی
3- ان فی ذلک لَیات: قطعاً در آن نشانههایی است.
د) آخرین آیهٔ صفحهٔ 384 قرآن کریم از حرکت کوهها که به نظر ساکن میرسند، پرده برداشته است؛ خبری که در زمان نزول قرآن کریم، انسانها و حتی دانشمندان، هیچ آگاهی نسبت به آن نداشتند.